WSTL 30 Wagenfeld: proporcje, światło i miejsce w pokoju

Jak wysoka powinna być lampa podłogowa i jak szeroka musi być jej podstawa, żeby całość sprawiała wrażenie spokojnej, a nie chwiejnej? Wilhelm Wagenfeld rozstrzygnął obie kwestie w 1930 roku lampą WSTL 30, która ma 1570 mm wysokości i stoi na krążku o średnicy 360 mm. To uważne spojrzenie na te proporcje, na to, co abażur robi ze światłem, i na to, gdzie w pokoju jest miejsce dla lampy tej skali.

Trzon 1570 mm na krążku 360 mm

WSTL 30 Wagenfeld Floor Lamp zajmuje 600 x 600 mm powierzchni i sięga 1570 mm wysokości, a lakierowana na czarno podstawa mierzy 360 mm średnicy. Te dwie liczby niosą cały projekt. Trzon jest nieco ponad cztery razy wyższy, niż szeroki jest krążek, z którego wyrasta, co wystarcza, by wyglądał smukle, a nie niestabilnie, a krążek czyta się jako świadomy element, a nie ciężarek przykręcony po to, żeby lampa nie upadła. Wagenfeld rysował tę samą relację w mniejszej skali przez całą karierę: okrąg na podłodze lub na stole, pionowa linia, abażur zamykający kompozycję.

Materiały są równie rzeczowe. Niklowany trzon metalowy, lakierowana na czarno podstawa i żaroodporny abażur z tworzywa obciągnięty tkaniną, z prostą dolną krawędzią. Niklowanie daje łagodniejsze, nieco cieplejsze odbicie niż chrom, więc trzon zbiera światło pokoju, zamiast odbijać je ostro. Na tle czarnego krążka kontrast wykonuje pracę, którą na lampie z tego samego roku z innej tradycji wykonałby ornament. W WSTL 30 nie ma niczego, co przypisywałoby ją do konkretnej dekady, i dlatego wciąż dobrze czuje się we współczesnym wnętrzu, prawie sto lat po narysowaniu.

Co abażur robi ze światłem

Pierwotny abażur Wagenfelda wycinano z cellonu, wczesnej płyty z tworzywa, która miękko rozświetlała się od środka. TECNOLUMEN, producent z Bremy wytwarzający lampy Wagenfelda, zachowuje narysowaną formę i zastępuje materiał żaroodpornym tworzywem obciągniętym tkaniną. Praktyczny efekt to lampa, która rozprasza światło w dwóch kierunkach naraz. Światło przechodzi przez tkaninę niskim, równym pasmem po ścianie i suficie, a otwarta dolna krawędź rzuca jaśniejszą plamę prosto w dół, na to, co stoi poniżej. Z jednej oprawy mamy światło ogólne i światło do pracy, i właśnie dlatego lampa tego rodzaju utrzymuje się w salonach i gabinetach, gdzie goły punkt świetlny w suficie byłby zbyt twardy.

Warto zestawić to z drugim rozpraszaczem, którego używał Wagenfeld. Lampa WNL 30 Wagenfeld Multi-Purpose Lamp, narysowana w tym samym roku, nosi klosz z opalowego szkła o średnicy 70 mm na korpusie z litego niklowanego mosiądzu. Opalowe szkło rozprasza światło wewnątrz grubości samego materiału, więc świecąca powierzchnia jest precyzyjna, zamknięta i nieco chłodniejsza w charakterze. Tkanina na skorupie z tworzywa rozprasza luźniej i wpuszcza do wnętrza ślad własnego koloru abażuru. Żadne z tych rozwiązań nie jest lepsze. Jedno to małe, skierowane światło przy łóżku lub na półce, drugie wypełnia narożnik.

Gdzie staje lampa tej wysokości

Na wysokości 1570 mm abażur znajduje się nad głową siedzącego czytelnika i tuż poniżej linii wzroku większości osób stojących, a to właśnie użyteczny zakres dla lampy podłogowej. Ustaw ją obok i nieco za fotelem do czytania, mniej więcej na wysokości ramienia, a plama światła spadnie na stronę, podczas gdy abażur zostanie poza polem widzenia. Postaw ją przed fotelem, a podświetlona tkanina stanie się jasnym obiektem, obok którego patrzysz przez cały wieczór.

Obrys 600 mm ma znaczenie przy planowaniu podłogi. Krążek podstawy potrzebuje wolnego gruntu: nie wsunie się pod falbanę sofy ani nie obejmie nogi krzesła tak jak smukły trójnóg, więc trzeba przewidzieć pełne koło i jeszcze miejsce na stopę. W narożniku warto odsunąć lampę 200–300 mm od obu ścian, żeby światło idące w górę miało od czego się odbić. Przy sofie sprawdza się najlepiej po tej stronie, po której faktycznie czytasz, a nie pośrodku. W gabinecie może stanąć za krzesłem biurkowym i podnieść ogólny poziom światła w pokoju, zostawiając samo biurko mniejszej lampie.

Trzy lampy Wagenfelda, trzy skale

WSTL 30 należy do rodziny, która powtarza to samo myślenie w różnych rozmiarach. Wersja stołowa, WG 27 Wagenfeld Table Lamp z 1927 roku, osadza szeroki stożkowy abażur z tkaniny na trzonie i podstawie z przezroczystego szkła, więc konstrukcja pozostaje widoczna, a światło robi się ciepłe i domowe. WNL 30 kurczy ten pomysł jeszcze raz, do lampy przegubowej, która sprawdza się na szafce nocnej albo na ścianie.

Życie z numerowaną lampą TECNOLUMEN

Każda lampa TECNOLUMEN jest kolejno numerowana i nosi sygnet wytwórcy, więc każdy egzemplarz zapisuje własne miejsce w serii produkcyjnej. W codziennym użyciu WSTL 30 wymaga bardzo niewiele. Niklowanie zachowuje ciepły połysk przy okazjonalnym przetarciu suchą, miękką ściereczką; odpuść domowe spraye, które zwykle zostawiają film na metalu powlekanym. Abażur z tkaniny lepiej odkurzać miękką szczotką niż przecierać, obchodząc go w jednym kierunku, żeby splot nie nabrał połysku z jednej strony. Lakierowany na czarno krążek pokazuje ślady stóp i kurz chętniej niż trzon, i to jedyne prawdziwe porządki, jakich ten projekt wymaga.

Jeśli ważysz WSTL 30 wobec wcześniejszych prac Wagenfelda, warto przeczytać, jak ten język form zaczął się w warsztacie metalu w Weimarze, o czym pisaliśmy w tekście Lampa WG 24 Bauhaus: Wagenfeld i warsztat metalu. Lampa podłogowa to ten sam argument w pełnej wysokości: okrąg, linia, abażur, nic więcej. Postaw ją obok fotela, a przestanie być obiektem historycznym i stanie się lampą, którą włączasz pierwszą.

Lampa podłogowa zmienia pokój szybciej niż niemal każdy inny mebel, bo nie potrzebuje instalacji w suficie i można ją przestawiać, aż światło padnie tam, gdzie chcesz. Żeby zobaczyć, jak WSTL 30 wypada obok duńskich i niemieckich klasyków z tej samej kategorii, przejrzyj całą kolekcję lamp podłogowych.