Louis Poulsen maakt drie hanglampen van hetzelfde materiaal, mondgeblazen wit opaalglas, en toch verlicht elk ervan een ruimte op een heel eigen manier. In een productoverzicht lijken de Moser, de Toldbod Glass en de Wohlert bijna inwisselbaar. Deze vergelijking laat zien hoe elke lamp is opgebouwd, hoe het licht valt en welke ruimte er het best bij past.
Drie ontwerpers, één materiaal
Opaalglas heeft bij Louis Poulsen een lange geschiedenis, omdat het iets kan wat metalen kappen niet kunnen: de hele kap wordt de lichtbron. De lamp verdwijnt achter een melkachtig oppervlak en de gloed verspreidt zich over het glas in plaats van zich in één felle punt te verzamelen. Elk van deze drie hanglampen werkt dat idee op een eigen manier uit.
De oudste is de Wohlert Pendant, in 1959 ontworpen door architect Vilhelm Wohlert. Hij is vooral bekend als medearchitect van het Louisiana Museum of Modern Art in Humlebæk, ten noorden van Kopenhagen, en de lamp deelt het rustige, ongedwongen karakter van dat gebouw. Waar zijn tijdgenoten uitgebreide systemen met meerdere kappen verfijnden, bracht Wohlert de lamp terug tot een zacht afgeronde bol met een opening aan de onderkant.
De andere twee verschenen in 2002. De Moser Pendant is het werk van keramiste Anu Moser, die niet uitging van een lampenkap maar van het gedrag van gesmolten glas: de zachte druppel die ontstaat aan het uiteinde van de blaaspijp. De Toldbod Glass Pendant is door Louis Poulsen zelf ontwikkeld en dankt zijn naam aan de wijk Toldbod aan de waterkant van Kopenhagen, waar het bedrijf lange tijd gevestigd was.

Moser, Toldbod Glass en Wohlert naast elkaar
De tabel zet de drie ontwerpen naast elkaar op de punten die meestal de doorslag geven. De afmetingen zijn zoals Louis Poulsen ze opgeeft, in millimeters.
| Moser | Toldbod Glass | Wohlert | |
|---|---|---|---|
| Ontwerper en jaar | Anu Moser, 2002 | Louis Poulsen, 2002 | Vilhelm Wohlert, 1959 |
| Diameters | Ø 185, Ø 205, Ø 250 | Ø 155, Ø 220 | Ø 300, Ø 350, Ø 400 |
| Kleinste maat | 185 x 255 mm, 2,1 kg | 155 x 260 mm, 1,8 kg | 300 x 320 mm, 6,4 kg |
| Glas | Mat wit opaal | Drielaags opaal, glanzend aan de buitenkant | Mat wit opaal, open aan de onderkant |
| Afwerking ophanging | Gepolijst aluminium | Geborsteld roestvrij staal | Geborsteld staal |
| Lichtbron | E27 (max. 40 W; Ø 250 max. 60 W) | G9, max. 25 W | E27, max. 70 W, of Dim-to-Warm LED 41 W |
| Karakter van het licht | Gelijkmatige gloed rondom, verblindingsvrij van onderaf | Zachte gloed met een lichtkegel naar beneden | Gloed rondom plus direct licht naar beneden |
| Beste ruimte | Naast het bed, trappenhuis, in een groep boven de eettafel | Naast het bed, op een rij boven het kookeiland | Eettafel, hal, woonkamer |
Hoe het licht verschilt
Alle drie de kappen zijn mondgeblazen, maar het glas wordt telkens anders bewerkt, en daar zit het echte verschil.
Moser: een gesloten druppel licht
De Moser is een bijna gesloten vorm van mat opaalglas. Het hele oppervlak gloeit gelijkmatig, vanuit geen enkele hoek is de lamp zichtbaar en het gepatenteerde bevestigingsdetail maakt de verbinding met de ophanging vrijwel onzichtbaar. Het resultaat oogt als een lichtgevende druppel die in de lucht hangt. Omdat er zelfs niets fel oplicht als je er recht onder staat en omhoog kijkt, is de Moser een van de makkelijkste hanglampen om laag te hangen.
Toldbod Glass: gloed met richting
De Toldbod Glass bestaat uit drie lagen opaalglas. De witte binnenlagen verspreiden het licht, terwijl de glanzende buitenlaag de kap een zachte glans geeft als hij uit staat. De vorm richt een aangename, verblindingsvrije lichtkegel naar beneden op een oppervlak, terwijl het glas toch in alle richtingen zacht blijft gloeien, zodat de ruimte eromheen nooit in het donker valt. Van de drie is hij het meest gericht op een taak.
Wohlert: een maan met een opening
De bol van de Wohlert gloeit rondom gelijkmatig, als een volle maan, maar door de opening aan de onderkant valt een deel van het licht recht naar beneden. Zo krijgt een tafel of vloer eronder meer direct licht dan bij de Moser, zonder de gebundelde kegel van de Toldbod. De opening maakt het vervangen van de lamp bovendien eenvoudig. De LED-versie is fasedimbaar met standaard dimmers en wordt warmer van kleur naarmate je dimt, van 3000 K tot 1800 K.

Formaat, gewicht en plafond
Formaat is de duidelijkste scheidslijn. De Moser en de Toldbod Glass zijn compacte hanglampen: de kleinste Toldbod is slechts 155 mm breed en weegt 1,8 kg, de kleinste Moser is 185 mm breed en weegt 2,1 kg. Zelfs de grootste Moser blijft met 250 x 360 mm en 3,5 kg een bescheiden object in de ruimte.
De Wohlert begint waar de andere ophouden. De kleinste versie meet 300 x 320 mm en weegt 6,4 kg, en de versies Ø 350 en Ø 400 wegen 7,8 kg (10,6 kg met LED). Dat is een echte aanwezigheid boven een tafel, en het vraagt om een plafondbevestiging die het gewicht kan dragen. Overleg dit vooraf met je elektricien, zeker in oudere panden met gestucte plafonds.
Alle drie worden geleverd met een snoer van 3 m en een plafondkap (4 m bij de LED-Wohlert, met de driver in de plafondkap), zodat je de hoogte ter plekke kunt afstellen.
Welke lamp voor welke ruimte
In de slaapkamer maakt een kleine hanglamp aan elke kant van het bed het nachtkastje helemaal vrij. De Toldbod Glass Ø 155 of Ø 220 is de logische keuze als je in bed leest, want de lichtkegel naar beneden verlicht de bladzijde zonder de hele kamer te verlichten. De Moser Ø 185 past bij wie een zachtere gloed rondom wil en een lamp waardeert die er ook vanaf het kussen mooi uitziet.
Boven een kookeiland geldt: groeperen in plaats van vergroten. Drie of vier Toldbod Glass Ø 155 op een rechte rij geven elk deel van het werkblad een eigen lichtvlek en houden de zichtlijnen door de keuken open. Ook de Moser werkt hier, en een paar exemplaren op verschillende hoogtes vormen een losse constellatie die net zo goed in een trappenhuis past.
Boven een eettafel komt de Wohlert helemaal tot zijn recht. Eén Ø 350 of Ø 400 boven een ronde tafel, of twee Ø 300 boven een langere, geeft het royale licht rondom waarin gezichten ontspannen ogen, met genoeg direct licht door de opening voor de tafel zelf. De Wohlert werkt ook in een hal, waar twee of drie op een lijn een rustig ritme aangeven.

De keuze maken
Begin bij de ruimte en hoe je die gebruikt. Heb je gericht licht op een oppervlak nodig, kies dan de Toldbod Glass. Wil je de meest discrete, verblindingsvrije gloed en spreekt het idee van een lamp die door het glas zelf is gevormd je aan, kies dan de Moser. Moet de hanglamp zich staande houden boven een tafel of in een grote ruimte, kies dan de Wohlert, en lees meer over het ontstaan ervan in ons verhaal over de Wohlert Pendant en de medearchitect van Louisiana.
Alle drie delen de eigenschap die opaalglas zo prettig maakt om mee te leven: aan wordt de kap het licht, uit is het een strakke witte vorm die in elk kleurenschema past. Wil je ze vergelijken met andere ontwerpen, van de gelaagde kappen van Poul Henningsen tot sculpturale stukken van andere makers, bekijk dan het volledige aanbod hanglampen.
