Menageri van Kay Bojesen: eikenhouten schalen, molens en hoe je ze combineert

Menageri is de lijn waarmee Kay Bojesen van de boekenplank naar de eettafel verhuist: schalen, molens, een serveerplateau en barhulpjes, gedraaid uit eiken en notenhout. Dit stuk bekijkt wat elk object doet, hoe de twee schaalmaten als paar werken en hoe je met de lijn stap voor stap een gedekte tafel opbouwt.

Een tafeltaal in gedraaid hout

De naam zegt veel. Menageri is het Deense woord voor menagerie, een verzameling dieren, en de lijn is bedoeld voor dezelfde tafel als de houten apen, beren en olifanten waar het merk om bekendstaat. Ze kopieert ze niet. Er zijn geen oren, geen staarten en geen geschilderde gezichten. Wat de serveerstukken met de dieren delen, is een manier van werken met hout: eenvoudige gedraaide volumes, zachte randen, geen zichtbaar beslag en niets op het oppervlak dat met de nerf concurreert.

Dat is het bruikbare idee achter de lijn. In plaats van een set identieke objecten is het een familie van vormen in twee houtsoorten. Eiken draagt de schalen, het serveerplateau, de pepermolen en de olie- en azijnfles. Gerookt eiken verschijnt in de zout- en peperset, waarin de ene helft donkerder is dan de andere. Notenhout is voorbehouden aan de kurkentrekker en de flesopener, de twee hulpmiddelen die het dichtst bij de wijn staan. Zet er willekeurig drie bij elkaar en ze ogen verwant, omdat de rondingen en de afwerking uit dezelfde hand komen.

Gedraaid hout verandert ook hoe een tafel aanvoelt. Porselein en glas weerkaatsen licht; eiken neemt het op. Een paar Menageri-stukken tussen witte borden en heldere glazen brengen warmte zonder kleur toe te voegen. Daarom staan ze even vanzelfsprekend naast Deens keramiek als op een kale houten tafel.

Twee schalen, twee taken

Het hart van de lijn is een paar schalen. De Menageri Bowl Ø14 cm oak is de kleine: een maat voor noten, olijven, bessen, een portie chips of een dipsaus, en voor de klusjes die niemand plant, zoals sleutels of een paar citroenen op het aanrecht. Hij ligt makkelijk in één hand en is klein genoeg om aan tafel door te geven.

De Menageri Serving bowl Ø24.5 cm oak is de hoofdrolspeler. Met Ø24,5 cm past er een salade voor vier in, een in stukken gebroken brood of een berg fruit midden op tafel. Het is het stuk dat het midden van de tafel verankert, met de kleinere stukken eromheen.

Samen doen de twee maten iets wat geen van beide alleen kan. De grote schaal draagt het gerecht, de kleine wat erbij hoort. Een groene salade in de schaal van Ø24,5 cm met geroosterde zaden of geschaafde kaas in de schaal van Ø14 cm ernaast is het voor de hand liggende voorbeeld. Net als een schaal fruit met een schaaltje noten, of brood met een schaaltje gezouten boter. Omdat beide uit hetzelfde eiken met hetzelfde profiel zijn gedraaid, oogt het paar weloverwogen, ook als de maaltijd dat niet is.

Begin je vanaf nul, begin dan met de grote schaal. Die gebruik je het vaakst en die zet de toon van de tafel. Voeg later een of twee kleine schalen toe; twee kleine schalen aan weerszijden van een grote vormen een evenwichtig geheel voor een tafel van vier tot zes personen. De lijn omvat ook een Menageri serveerplateau van Ø24,5 cm in eiken, met dezelfde diameter als de grote schaal maar vlakker, voor kaas, vleeswaren of een hele taart.

Zout, peper, olie en azijn

In de kruidenstukken is de lijn het speelst. De Menageri Salt and pepper set H6 cm oak/smoked oak combineert een strooier van licht eiken met een van gerookt eiken. De twee tinten zijn het etiket: je weet welke welke is zonder iets te lezen, en het contrast geeft een heel klein object een duidelijke aanwezigheid op tafel. Met H6 cm zijn ze laag en compact, makkelijk om tussen de maaltijden te laten staan.

Voor versgemalen peper is er de Menageri Pepper mill H9.5 cm oak. Met H9,5 cm is hij laag voor een molen, wat hem meer geschikt maakt voor de tafel dan voor het fornuis: hij blijft onder de rand van de meeste glazen en belemmert het zicht over de tafel niet. Hij past vanzelf bij de zout- en peperset, zodat je gemalen peper in de strooier houdt om mee te koken en de molen gebruikt bij het opdienen.

De olie- en azijnfles, H15 cm in eiken, is het hoogste stuk van de kruidengroep en geeft een groepje Menageri-objecten zijn hoogtepunt. Op een klein dienblad of direct op tafel vormen fles, molen en strooiers een getrapte lijn van hoogtes: H15, H9,5 en H6 cm. Door die gradatie ogen ze gecomponeerd, zelfs als ze aan het eind van een maaltijd gewoon tegen elkaar zijn geschoven.

Notenhout voor de bar

Twee stukken wijken af van eiken. De Menageri kurkentrekker (H11) en opener (H4) zijn gedraaid uit notenhout, een donkerder, bruiner hout met een fijnere, gelijkmatigere nerf. De wissel van materiaal markeert een wissel van taak: dit zijn gereedschappen, geen houders, en de diepere kleur staat mooi naast wijnflessen en donkerder glas. Het zijn ook de stukken die het vaakst buiten de eetkamer belanden, in een drankkast of op een barkar, waar notenhout vaak bij ander meubilair past.

Op tafel werken de notenhouten hulpmiddelen als accent. Eén donker stuk tussen meerdere eikenhouten geeft het oog een rustpunt, net zoals de strooier van gerookt eiken dat doet binnen de zout- en peperset.

Leven met eiken en notenhout op tafel

Menageri is gemaakt voor dagelijks gebruik, en het hout zal dat gebruik na verloop van tijd laten zien. Een paar eenvoudige gewoonten houden het mooi:

• Was de schalen met de hand met milde zeep en droog ze meteen af. Laat hout niet in water weken en zet het niet in de vaatwasser.
• Laat de stukken op hun zij of ondersteboven drogen, zodat de lucht elk oppervlak bereikt.
• Ziet het oppervlak er droog of flets uit, dan geeft een dun laagje voedselveilige olie, na een paar minuten weggeveegd, de nerf weer diepte.
• Gebruik de kleine schalen voor droog of licht aangemaakt eten; olieachtige sauzen serveer je beter uit een schaal die je zorgelozer kunt afwassen.

Eiken wordt met de jaren en onder invloed van licht iets donkerder en warmer van tint. Dat hoort bij de charme: na een paar jaar zien de schalen op je tafel eruit alsof ze er altijd al stonden. Gerookt eiken en notenhout beginnen donkerder, zodat het contrast in de zout- en peperset en tussen eikenhouten en notenhouten stukken goed zichtbaar blijft.

Een Menageri-tafel opbouwen

De lijn werkt het best als je haar in de loop van de tijd verzamelt in plaats van alles in één keer aan te schaffen. Een logische volgorde voor een huishouden waar bijna elke dag wordt gekookt:

1. De Menageri Serving bowl Ø24.5 cm oak voor salades, brood en fruit.
2. De zout- en peperset, die bij elke maaltijd op tafel staat.
3. Een of twee van de schalen van Ø14 cm voor bijgerechten en snacks.
4. De pepermolen en de olie- en azijnfles zodra de tafel hoogte nodig heeft.

Heb je al een of twee houten dieren van Kay Bojesen, dan is deze lijn een manier om hetzelfde materiaal en gevoel van het dressoir naar de tafel te brengen. Onze gids over de keuze tussen de olifant, het nijlpaard of de zebra van Kay Bojesen laat zien welke figuren er het best naast staan. Wil je Menageri zien naast molens, planken en opbergers van andere Deense makers, bekijk dan de volledige keukencollectie.