MSCL CUBELIGHT: zo worden gestapelde glazen kubussen een tafellamp

De meeste tafellampen verbergen het licht achter een kap. De CUBELIGHT die Mathias Schifferdecker voor TECNOLUMEN ontwierp, doet het omgekeerde: het licht zit in een stalen voet en het glas erboven is de lamp. Dit stuk laat zien hoe de gestapelde glazen kubussen werken, wat de twee versies bieden en hoe het is om 7,1 kg massief glas en staal op je bureau te hebben.

Een lamp van glazen blokken

De MSCL 1 + 2 CUBELIGHT Table Lamp werd in 2012 door TECNOLUMEN geïntroduceerd. Het vertrekpunt is de fascinatie van het Bauhaus voor elementaire geometrie: de kubus, het raster, de module. Schifferdecker bracht een lamp terug tot die drie ideeën en liet de laatste stap over aan de eigenaar.

De constructie is eenvoudig te beschrijven. Een geborstelde roestvrijstalen voet verbergt een geïntegreerde led. Daarop rusten achttien massieve glazen kubussen met elk een ribbe van 50 mm. Ze zijn helder, met blauwe, rode, gele en groene accenten ertussen, en ze zitten niet vast aan de voet of aan elkaar. Ze liggen er gewoon op, dus elke opstelling die je bouwt is tijdelijk. De totale omtrek meet 150 x 150 x 150 mm, wat betekent dat drie kubusribben de volle breedte van de lamp beslaan.

Omdat niets gelijmd of geklemd is, hoeft de lamp die je op zondag hebt niet dezelfde te zijn als op vrijdag. Een net, compact blok oogt als een stukje architectuur; een lossere, getrapte stapel eerder als een kleine skyline. Allebei kloppen ze. Er is geen referentieopstelling om naar terug te keren, en de lamp van elke eigenaar ziet er uiteindelijk net iets anders uit.

Hoe het licht door gestapeld glas beweegt

Bij een kap zie je een gloeiend oppervlak. Bij de CUBELIGHT zie je licht dat reist. Het komt vanuit de voet de onderste kubussen binnen, gaat omhoog door de stapel en breekt bij elke naad tussen twee blokken. Randen vangen het op, vlakken dragen het verder, en de gekleurde kubussen tinten kleine delen van de structuur zonder de hele lamp te kleuren.

Het effect hangt volledig af van de opstelling. Kubussen die recht boven elkaar staan, vormen een heldere, doorlopende zuil. Verspring ze en het licht valt uiteen in afzonderlijke oplichtende blokken, elk met eigen randen die het licht oppikken. Daarom oogt de lamp van dichtbij als een verlichte stad: een cluster kleine volumes, sommige fel, andere rustiger, met de naden getekend als lijnen van licht.

Volgens de specificatie heeft de MSCL 1 + 2 een geïntegreerde led van 6,8 W en 800 lm bij 2700 K, een warm wit. In de praktijk is het daarmee een sfeerlamp. Hij gloeit eerder dan dat hij de ruimte overspoelt, en komt het best tot zijn recht in een kamer waar andere lichtbronnen het praktische werk doen.

Hoe 7,1 kg in een kubus van 150 mm aanvoelt

Wat mensen verrast, is het gewicht. De MSCL 1 + 2 weegt 7,1 kg, terwijl het grondvlak maar 150 bij 150 mm is, ongeveer zo groot als een klein ontbijtbordje. Til hem op en je voelt de dichtheid meteen: hij voelt eerder als een blok steen dan als een lamp.

Dat gewicht heeft praktische gevolgen, de meeste daarvan gunstig.

• Hij blijft staan waar je hem neerzet. Een snoer waar per ongeluk aan getrokken wordt, een mouw die langs een wandtafel in de gang strijkt, een kat die een boekenkast verkent: de voet schuift of kantelt niet zoals een lichte lamp dat doet.
• Hij heeft een stevig oppervlak nodig. Een degelijk bureau, dressoir of stevige plank is ideaal. Een dunne zwevende wandplank of een wankel bijzettafeltje is de verkeerde plek voor zoveel glas op zo'n klein oppervlak.
• Verplaats hem in twee stappen. Haal bij het verhuizen van de lamp eerst de kubussen eraf en draag de voet apart. De losse constructie maakt dat makkelijk, en het is vriendelijker voor zowel het glas als je polsen.
• Behandel de kubussen als massief glas. Het zijn gepolijste blokken, geen dunwandige vazen, maar ze kunnen toch afschilferen als ze hard tegen elkaar stoten. Zet bij het herschikken elke kubus neer in plaats van hem over zijn buren te schuiven.

Op een bureau is de compacte omtrek een voordeel. Met 150 bij 150 mm past hij naast een beeldscherm of in de achterste hoek van een werkblad zonder iets te verdringen. Het gewicht geeft hem een aanwezigheid die zijn formaat alleen niet zou hebben: hij oogt klein en voelt blijvend.

CUBELIGHT move: de kubus als schakelaar

In 2020 brachten Schifferdecker en TECNOLUMEN de MSCL 3 + 4 CUBELIGHT move Table Lamp uit. Die behoudt de omtrek van 150 x 150 x 150 mm en de glazen kubussen van 50 mm op een roestvrijstalen voet met geïntegreerde led, en voegt één stil maar radicaal idee toe: een van de kubussen is de bediening.

Er is geen schakelaar, draaiknop of app. De bedieningskubus werkt draadloos via radio: kantel hem om het licht te dimmen en draai hem om de kleurtemperatuur te verschuiven tussen een warme 2700 K en een frisse daglichttint van 6500 K. De lamp bedienen voelt als spelen met een bouwblok, en precies daartoe nodigde het oorspronkelijke ontwerp altijd al uit. De move-versie maakt dat gebaar gewoon functioneel.

De instelbare kleurtemperatuur verandert de rol van de lamp. Koel en helder houdt hij je overdag gezelschap aan het bureau. Warm en gedimd wordt hij 's avonds sfeerlicht op een dressoir of nachtkastje. In een kleinere woning, waar één lamp vaak meerdere taken moet vervullen, is dat bereik echt nuttig. Elk exemplaar wordt in Duitsland gemaakt en is, net als het origineel, doorlopend genummerd.

De plek van CUBELIGHT in de collectie van TECNOLUMEN

TECNOLUMEN uit Bremen is vooral bekend om getrouwe heruitgaven van Bauhaus-klassiekers, met voorop de tafellamp van glas en metaal van Wilhelm Wagenfeld, de WG 24 (het verhaal daarvan lees je in ons stuk over de WG 24 en de metaalwerkplaats van het Bauhaus). Naast die heruitgaven geeft het bedrijf opdracht voor hedendaagse ontwerpen die dezelfde principes voortzetten. De CUBELIGHT is daar een van, en de doorlopende nummering van elk exemplaar volgt de werkplaatstraditie die door de hele collectie loopt.

Een nuttig tegenstuk om die lijn te begrijpen is de SL 30, een sabbatkandelaar die in 1930 in het Werkbund-tijdschrift "Die Form" werd getoond als voorbeeld van goede vorm voor rituele voorwerpen. De ontwerper is onbekend; hij werd gemaakt in de werkplaats van L. Wolpert in Frankfurt. De schacht is opgebouwd zoals de glazen lamp van Wagenfeld, met een vernikkelde buis in een glazen buis boven een voet van wit marmer, en hij is 338 mm hoog. TECNOLUMEN maakt hem nog altijd naar het origineel. Zet hem naast een CUBELIGHT en de familiegelijkenis is duidelijk: glas, metaal en steen, elk eerlijk gebruikt, elke constructie zichtbaar gelaten.

Een CUBELIGHT kiezen en plaatsen

De twee versies delen hun formaat, hun glas en hun constructie. De keuze hangt af van hoe je het licht wilt gebruiken.

• Kies de MSCL 1 + 2 als de lamp vooral een avondobject is: een warme, vaste gloed op een dressoir, een wandtafel in de gang of een boekenkast, waar de gekleurde accenten en het lichtspel door de stapel de hoofdzaak zijn.
• Kies de MSCL 3 + 4 move als de lamp de hele dag moet werken, van koeler licht aan het bureau tot warm, gedimd licht in de avond, bediend met de kubus zelf.

Zet beide neer waar ze van dichtbij te zien zijn. Het detail van de CUBELIGHT zit in de naden en randen van het glas, en die verdwijnen op een hoge plank of aan de andere kant van een grote kamer. Ooghoogte als je zit is ideaal. Houd ook de achtergrond rustig: een effen wand of houten oppervlak laat de lichtbreking duidelijk uitkomen.

Laat tot slot ruimte voor je handen. De lamp is gemaakt om te herschikken en geeft de meeste voldoening als de kubussen af en toe verplaatst worden. Wil je de CUBELIGHT naast Bauhaus-heruitgaven en Deense klassiekers zien, bekijk dan onze collectie tafellampen.