Arne Jacobsen tafelklok Ø11: één kast, vier wijzerplaten vergeleken

De tafelklok van Arne Jacobsen bestaat met vier wijzerplaten, Bankers, City Hall, Roman en Station, en alle vier zitten ze in precies dezelfde kast. De keuze gaat dus niet over formaat of afwerking, maar over welke wijzerplaat je 's ochtends als eerste en 's avonds als laatste wilt aflezen. Deze gids vergelijkt de vier wijzerplaten op bureau- en nachtkastjesformaat en legt uit wanneer de geringe diepte van de kast het verschil maakt.

Eén kast, vier gezichten

Begin bij wat niet verandert. Alle vier klokken zijn 12 cm hoog, 11,3 cm breed en 6,7 cm diep, met een wijzerplaat van 11 cm, en ze wegen elk 0,27 kg. De behuizing is van ABS-kunststof, de wijzerplaat zit achter een lens van PMMA en de ronde kast rust op een gebogen standaard van verchroomd draad. Aan die standaard herkennen designliefhebbers de klok meteen: de dunne, gespreide pootjes doen denken aan de stalen poten van Jacobsens eigen stoelen Ant en Serie 7.

Ook het uurwerk is hetzelfde. Elke versie is een wekker met sluimerfunctie en lichtsensor, en werkt op een batterij (niet altijd meegeleverd). Het ontwerp zelf dateert van 1939. Met andere woorden: welke wijzerplaat je ook kiest, je krijgt hetzelfde object op je bureau. Waar je eigenlijk over beslist, zijn typografie, contrast en kleur.

De vier wijzerplaten vergeleken

Met een doorsnede van 11 cm lees je een wijzerplaat op een bureau af op ongeveer een armlengte, of vanaf je kussen op een nachtkastje. Die korte afstand is gunstig voor alle vier de ontwerpen, maar elk ervan leest op zijn eigen manier.

Bankers

De Bankers Table clock Ø11 cm is de meest abstracte van de vier. Cijfers zijn er helemaal niet: elk uur wordt aangegeven door een kort rijtje piepkleine vierkantjes, met een rood kapje in het midden van de wijzers. Hij leest minder als een klok dan als een kleine architectuurtekening. Hij is er in Wit of Donkergrijs. De witte versie, witte wijzerplaat in een witte kast, is het lichtste object van de serie en verdwijnt bijna op een licht bureau. Je leest de tijd af aan de positie in plaats van aan cijfers, iets wat de meeste mensen binnen een dag doorhebben.

City Hall

De City Hall Table clock Ø11 cm heeft een wijzerplaat die zijn naam dankt aan een opdracht voor een stadhuis. Slanke streepjes markeren elk uur, met een fijne gestippelde minutenrand en lichte wijzers. In Zwart is dit het meest grafische silhouet van de vier, een donkere schijf met dunne witte lijnen. In Sandy beige wordt hij een warm object met weinig contrast dat mooi staat bij eikenhout, linnen en steen. Dezelfde wijzerplaat bestaat ook in Pale Orange, voor een sterker kleuraccent.

Roman

De Roman Table clock Ø11 cm white/black is het enige traditionele gezicht in de familie. Romeinse cijfers met schreef lopen rond een witte wijzerplaat, omlijst door een zwarte kast, met puntige bladvormige wijzers en een gestippelde minutenring. Hij is er in één kleurstelling, wit/zwart. Hij past in kamers met oudere meubels, boekenkasten of een schrijfbureau, waar een puur moderne wijzerplaat te koel kan aanvoelen. De cijfers zijn groter dan je bij 11 cm zou verwachten, dus de leesbaarheid is goed, al vragen Romeinse cijfers in één oogopslag net iets meer tijd dan Arabische.

Station

De Station Table clock Ø11 cm heeft de meest praktische wijzerplaat. Grote Arabische cijfers van 1 tot 12, een dunne binnencirkel en een minutenrand maken hem het snelst afleesbaar, en daarom wint hij meestal op het nachtkastje. Hij heeft ook de ruimste kleurkeuze: Wit/Zwart, Grijs/Wit, Bordeaux/Wit, Groen/Wit en Petrol/Wit. De witte wijzerplaat blijft steeds hetzelfde, zodat elke kleur dezelfde helderheid houdt; alleen de ring eromheen verandert.

Nachtkastje of bureau: waar 6,7 cm telt

Omdat elke versie 6,7 cm diep is, past de klok op plekken waar een diepere wekker niet past. Een smalle zwevende plank, een slanke richel naast het bed of de strook bureau tussen toetsenbord en muur is vaak maar 10 tot 15 cm diep, en met een voetafdruk van 6,7 cm blijft er ruimte over voor een telefoon, een glas water of een klein lampje ernaast. Ook de breedte van 11,3 cm is bescheiden, zodat de klok een nachtkastje kan delen met een leeslamp zonder dat het vol oogt.

Naast het bed gaat leesbaarheid bij weinig licht voor. Station en Roman, met witte wijzerplaten en donkere cijfers, lees je het makkelijkst af met halfopen ogen. City Hall in Zwart draait het contrast om en leest goed zodra je ogen gewend zijn, terwijl Sandy beige de zachtste keuze is als je wilt dat de klok naar de achtergrond verdwijnt. De lichtsensor hebben ze alle vier, en dankzij de sluimerfunctie is het alarm geschikt als dagelijkse wekker en niet alleen als reserve.

Op een bureau draait het om wat er rond de klok staat. Op een wit of licht eikenhouten bureau wordt Bankers in Wit een bijna onzichtbaar grafisch element, terwijl Bankers in Donkergrijs of City Hall in Zwart het blad een duidelijk middelpunt geeft. Op een vol bureau met boeken en papieren zorgt de rustigere City Hall-wijzerplaat voor minder visuele drukte. Deel je het bureau met een monitor en kabels, dan kan een gekleurde Station-ring zoals Petrol/Wit of Groen/Wit één bewust accent toevoegen.

De tafelklok afstemmen op je wandklokken

In veel huizen staat de tafelklok samen met een wandklok met dezelfde wijzerplaat, en dat werkt omdat de vier wijzerplaten in alle formaten één grafische taal delen. Een Station-wandklok in de keuken en een Station-tafelklok in de slaapkamer, of City Hall zowel aan de muur in de gang als op het bureau, geeft een appartement een consistente beeldtaal. Denk je ook aan een wandversie, dan behandelt onze gids over de Arne Jacobsen wandklokken dezelfde vier wijzerplaten in grotere formaten.

Wijzerplaten combineren kan ook, zolang je één variabele gelijk houdt. Houd de kleuren van de kasten gelijk en varieer de wijzerplaten, of kies overal dezelfde wijzerplaat en speel met kleur. Wat meestal vloekt, zijn drie sterke kleuren en drie verschillende wijzerplaten tegelijk in beeld.

Zo maak je je keuze

• Je wilt 's nachts de tijd zo helder mogelijk aflezen: Station, in elk van de vijf kleuren.
• Je wilt een rustig, minimalistisch object: City Hall, in Zwart voor contrast of in Sandy beige voor warmte.
• Je wilt het meest uitgesproken designstuk: Bankers, in Wit of Donkergrijs.
• Je wilt een klassieke wijzerplaat die bij oudere meubels past: Roman in wit/zwart.

Het onderhoud is voor alle vier hetzelfde: veeg kast en lens af met een droge, zachte doek en gebruik geen oplosmiddelen op de PMMA-lens. Omdat de kast identiek is, kun je ook twee wijzerplaten voor verschillende kamers kiezen zonder dat de ene klok groter of zwaarder oogt dan de andere.

Wil je deze naast de wandklokken en andere tafelklokken vergelijken, bekijk dan de volledige collectie klokken.